Fundamenty, dosłownie i w przenośni, stanowią podstawę funkcjonowania każdego budynku. Nawet najgrubsza warstwa ocieplenia na fasadach i w dachu nie spełni do końca swoich zadań, jeżeli w pierwszej kolejności nie zadbamy o prawidłową izolację ścian i stropów piwnicznych. Jakość ocieplenia konstrukcji znajdujących się częściowo lub w całości pod ziemią ma duże przełożenie na standard energetyczny całego obiektu, bowiem ściany gruntowe mogą odpowiadać nawet za ¼ wszystkich strat ciepła w budynkach mieszkalnych. Na co zwrócić szczególną uwagę podczas wykonywania izolacji fundamentów.

Zacznijmy od obalenia pewnego mitu. Wśród inwestorów i wykonawców nierzadko jeszcze pokutuje stwierdzenie mówiące, iż w budynkach pozbawionych piwnic izolację ścian fundamentowych można pominąć. – zdarza się, że w takim przypadku ociepla się jedynie podłogę na kondygnacji „zerowej”. Przekonanie prawdopodobnie wynika z przepisów, które dopuszczają możliwość braku izolacji dla ściany fundamentowej na głębokości do jednego metra poniżej poziomu gruntu. To, że coś jest dozwolone, nie zawsze jednak oznacza, że jest przy tym korzystne. Ta stara prawda znajduje swoje odzwierciedlenie w przypadku fundamentów.

– Podczas długotrwałych, tak typowych dla polskiej zimy mrozów, grunt zachowuje temperaturę dodatnią jedynie poniżej strefy przemarzania, a więc zazwyczaj od 80 do 140 cm poniżej poziomu gruntu. Jeśli fundament pozostanie niezaizolowany, ciepło z wnętrza co prawda „zatrzyma się” na ociepleniu ścian zewnętrznych oraz pod podłogą, lecz następnie przemieści się wzdłuż konstrukcji ściany, by ostatecznie uciec do gruntu przez mur fundamentowy – przestrzega Adam Buszko, Szef Wsparcia Sprzedaży Paroc Polska. – Najważniejszą zasadą przy ocieplaniu tego typu konstrukcji jest więc otoczenie całej bryły budynku ciągłą warstwą izolacji. Prawidłowa izolacja fundamentu, łącząca się z ociepleniem ściany zewnętrznej, skutecznie zapobiega wydatnej ucieczce ciepła – dodaje.

Jak ocieplić strop fundamentowy?

Zanim postawimy i zabezpieczymy ściany fundamentowe, powinniśmy wykonać poziomą warstwę izolacji na ławach fundamentowych. W tym celu możemy wykorzystać papy na lepiku bitumicznym, ewentualnie izolacyjne folie budowlane. Zwłaszcza, jeśli mamy do czynienia z podatnym na akumulację wilgoci podłożem glinowym, mułowym bądź drobnym piaskiem, jako izolację powinniśmy zastosować rozwiązanie o optymalnych parametrach termicznych, mechanicznych oraz wilgotnościowych.  W tym celu należy wybierać materiały charakteryzujące się niską nasiąkliwością wody i wilgoci. Można wykorzystać wełnę kamienna, która posiada niskie podciąganie kapilarne. Aby izolacja spełniła swoje zadanie, jedna strona płyty powinna stykać się z ciepłą konstrukcją, na przykład podłogą, a druga – z podłożem gruntowym. W celu uniknięcia mostków termicznych, płyty układamy na mijankę, czyli w taki sposób, by ich narożniki nigdy nie stykały się w jednym punkcie. Elementy zbrojenia podpieramy na powierzchni co najmniej 100 x 100 mm, uważając, by nie zostały one wciśnięte w warstwę izolacji. Przed zalaniem betonem, wszelkie elementy instalacji kanalizacyjnej zabezpieczamy we właściwych pozycjach i opieramy na przygotowanej wcześniej warstwie drenażowej. Po zalaniu szalunków rury drenażowe układamy tak, by ich krawędzie znalazły się minimum 150 mm pod ławą fundamentową. Na dalszym etapie prac zasypujemy obszar wokół drenażu i ław materiałem drenażowym do poziomu 300 mm powyżej górnej krawędzi rur.

Idziemy do góry – jak ocieplić ściany fundamentowe?

Sposób ocieplenia ścian fundamentowych w sporej mierze zależy od rodzaju konstrukcji samej elewacji. Jeżeli ściany zewnętrzne mają być wykonane w technologii trójwarstwowej, ściany fundamentowe zazwyczaj tworzy się w dokładnie ten sam sposób, zapewniając tym samym ciągłość ocieplenia. Fundament, monolityczny czy murowany, ocieplamy wówczas od zewnątrz, wyprowadzając izolację ponad styk podłogi parteru z murem w taki sposób, aby jej warstwa nachodziła na część osłonową ściany. W przypadku ścian jedno- i dwuwarstwowych, fundament najczęściej wykonuje się jako dwuwarstwowy z ociepleniem od zewnątrz lub trójwarstwowy ze ścianką osłaniającą izolację. W każdym przypadku ściany fundamentowe należy odpowiednio przygotować – podłoże powinno być suche, nośne i pozbawione nalotów organicznych. Powierzchnie wysoce chłonne gruntujemy, a mało chłonne zabezpieczamy środkiem zwiększającym przyczepność.

Izolacja termiczna na głębokość 100 mm poniżej przewidywanej powierzchni gruntu

Podczas układania izolacji zwracamy szczególną uwagę na zewnętrzne narożniki łączące płytę fundamentową i ścianę piwnicy. Płyty z wełny kamiennej układamy na mijankę, zaczynając od dołu i od krawędzi. Aby zwiększyć wytrzymałość ocieplenia w newralgicznych strefach narożnikowych, co druga płyta, jaką mocujemy, powinna wystawać poza ich obrys na odległość równą grubości swojej oraz kleju, którym jest przyklejana, „zazębiając” się w ten sposób z płytami klejonymi po drugiej stronie narożnika. Izolację termiczną ścian fundamentowych układamy na głębokość 100 mm poniżej przewidywanej powierzchni gruntu. Po ułożeniu, płyty zabezpieczamy łącznikami mechanicznymi. – Na górnej powierzchni płyt nakładamy warstwę zaprawy cementowej, zachowując spadek skierowany na zewnątrz budynku. Po instalacji rur drenażowych zasypujemy wykop, zachowując kąt nachylenia ułożonej ziemi względem budynku co najmniej 1:20. Rury drenażowe łączymy na koniec z rurami odprowadzającymi do wód powierzchniowych – podsumowuje Adam Buszko.