Oświetlenie zewnętrzne domu i ogrodu ma wpływ na bezpieczeństwo domowników oraz estetykę budynku i jego otoczenia. Aby było trwałe, funkcjonalne, a przede wszystkim bezpieczne podczas użytkowania, należy dobrać odpowiednie rozwiązania techniczne oraz dobrze zaplanować rozmieszczenie punktów świetlnych.

– Zanim zaprojektujemy oświetlenie przestrzeni wokół domu, warto podzielić ją na strefy funkcjonalne – mówi Magdalena Kut, kierownik w salonie Fabryka Światła w Rzeszowie. – Dzięki temu łatwiej będzie określić główne zadania, jakie to oświetlenie ma spełniać. Przestrzeń zewnętrzną dzielimy wówczas na trzy obszary. Miejsca pełniące rolę rekreacyjną, obszary wymagające doświetlenia w celu zwiększenia poziomu bezpieczeństwa oraz punkty, którym światło nadaje charakter dekoracyjny.

Obszary rekreacyjne to przede wszystkim tarasy, werandy i wnętrza altan. Podświetlamy je po to, bym móc korzystać z nich również nocą. – W takich miejscach idealnie sprawdzają się wysokie lampy słupkowe lub lampy wiszące, jeżeli mamy zadaszenie – tłumaczy Magdalena Kut. – Przyjemną atmosferę uzyskamy również, jeśli zainstalujemy oprawy emitujące światło rozproszone. Innym ciekawym rozwiązaniem, są ogrodowe lampy przenośne. Można je umieścić w dowolnym miejscu, tworząc przy tym niepowtarzalną oprawę wieczornego przyjęcia w ogrodzie.

Światło zewnętrzne daje bezpieczeństwo

Obszary wymagające doświetlenia w celu zwiększenia poziomu bezpieczeństwa, to przede wszystkim brama wjazdowa, furtka, wejście do domu lub altany oraz ścieżki ogrodowe. W przypadku tych ostatnich, oświetlenie redukuje ryzyko wypadków powodowanych potknięciami lub pośliźnięciami.

– Najlepiej oświetlić je światłem z dołu, montując w trawie specjalne oprawy – mówi specjalistka od oświetlenia. – Dodatkowo możemy ustawić lampy na słupkach, które po obu stronach doświetlą ścieżkę z góry. Warto jednak pamiętać o zachowaniu proporcji podczas planowania oświetlenia ścieżek ogrodowych. Im krótsza droga do domu, tym niższe powinny być słupki.

Dużą uwagę powinniśmy zwrócić na oświetlenie bramy wjazdowej i furtki oraz wejścia do domu, garażu i altany. – Gdy wejście do domu lub furtka przykryte są daszkiem, możemy pod nim umieścić punkt świetlny, typu oprawa halogenowa lub reflektor – tłumaczy Magdalena Kut. – Dzięki temu światło skierowane w dół oświetli nam dzwonek, klamkę i zamek. Możemy również umieścić kinkiet na ścianie domu lub punkty świetlne na słupkach przy furtce.

Ze względów bezpieczeństwa przy wejściach i bramie wjazdowej często stosuje się lampy z czujnikami ruchu. Zapalają się one samoczynnie, gdy w ich zasięgu pojawia się jakiś ruch. Dodatkową opcją jest centralny włącznik zlokalizowany w salonie lub sypialni. Dzięki niemu możemy szybko reagować, jeśli usłyszymy podejrzane odgłosy na terenie naszego ogrodu.

Jeżeli pomimo zastosowania oświetlenia zewnętrznego, w dalszym ciągu mamy obawy o nasze bezpieczeństwo, możemy dodatkowo zabezpieczyć dom np. przeciw włamaniom. – W takich przypadkach najczęściej stosuje się oprawy punktowe lub reflektory szerokostrumieniowe, montowane pod grzbietem dachu.

Połączone w zestawy i sterowane przy pomocy kilku detektorów ruchu lub złączone z innymi elektronicznymi urządzeniami zabezpieczającymi, powinny być ustawione w taki sposób, by zapewniały oświetlenie na całym obwodzie budynku. Światło przez nie rzucane powinno być skierowane w stronę przeciwną do budynku – mówi specjalistka od oświetlenia.

Światło jako element dekoracyjny

Aby zwiększyć atrakcyjność naszego ogrodu, warto pomyśleć o odpowiednim oświetleniu roślinności. Kolorowe rabaty, nietypowo zaaranżowane listowie czy też obiekty d’art, dzięki sztucznemu oświetleniu zyskują niepowtarzalny urok, często niezauważalny w jednolitym świetle dziennym. – Aby osiągnąć taki efekt, stosuje się oprawy punktowe lub reflektory szerokostrumieniowe zamontowane w podłożu – mówi Magdalena Kut.

– Ponadto ruchome oprawy punktowe, mogą być ustawiane na różne sposoby. Bardzo przydatne jest to w trakcie zmian pór roku, kiedy roślinność zakwita lub więdnie. Ważne jest, aby źródła światła ustawiane były w różnych odległościach od obiektów przez nie oświetlanych. Warto również zaprojektować strefy przejściowe pomiędzy obszarami oświetlonymi i ciemnymi, jako że ciemne obszary są także niezbędne, by zagwarantować efektowne akcenty świetlne.

Planując oświetlenie ogrodu, powinniśmy mieć na uwadze koszty eksploatacji zamontowanych punktów świetlnych. Coraz częściej stosuje się światła LED, które zużywają ok. 80 procent mniej energii niż rozwiązania starej generacji. Ich dodatkową zaletą jest możliwość sterowania barwą światła, dzięki której bez dodatkowych filtrów możemy zwiększyć estetykę oświetlanych obiektów i roślin.

Prawidłowy montaż i wodoszczelność ważne dla bezpieczeństwa

Istotną kwestią przy wyborze sposobu oświetlania ogrodu oraz otoczenia domu, jest dobór rozwiązań, które będą odporne na negatywne działanie warunków atmosferycznych. Chodzi głównie o poziom wodoszczelności, ponieważ stosowane w oświetleniu zewnętrznym oprawy, zawsze narażone są na kontakt z deszczem, śniegiem oraz innymi zanieczyszczeniami.

By mieć pewność, że wybraliśmy oświetlenie wystarczająco szczelne, zwróćmy uwagę na oznakowanie opraw. – W przypadku oświetlenia zewnętrznego zastosowanie znajdą modele o klasie szczelności na poziomie co najmniej IP 44 – tłumaczy Magdalena Kut.-  Zapewnia ona ochronę przed kroplami padającymi pod dowolnym kątem, ze wszystkich stron, nawet z dużym natężeniem.

Obok wyboru odpornych i solidnych opraw, musimy zwrócić uwagę na sposób montażu oświetlenia. – Źle zamontowane mogą mieć wpływ na poziom bezpieczeństwa ich użytkowania – uczula specjalistka od oświetlenia. –

Jeżeli w naszym ogrodzie planujemy oświetlenie zainstalowane bezpośrednio w ziemi, konieczne jest ukrycie przewodów na głębokości co najmniej 60 cm. W ten sposób wyeliminujemy ryzyko ich przypadkowego uszkodzenia podczas wykonywania prac ogrodowych. Warto również zwrócić uwagę, czy podłączenia są oznaczone symbolem YKY, który potwierdza możliwość ich instalacji na zewnątrz budynku, w ziemi lub w betonowych obudowach.