Oregano – zioło stare jak świat

| 2.05.2018 | Jadwiga Brzozowska

Oregano jest idealną przyprawą do warzyw, serów, ryb i owoców morza czy potraw mięsnych Bez dodatku wyrazistego smaku oregano nie można sobie wyobrazić pysznego spaghetti lub pizzy. Fot.Pixabay

Lebiodka pospolita czyli oregano lub dziki majeranek, rośnie w Afryce Północnej, Europie i Azji, a w Polsce jest obecna na terenie całego kraju. To bardzo intensywnie pachnąca i aromatyczna bylina powszechnie używana w kuchni jako roślina przyprawowa, stosowana przede wszystkim do pizzy, zup, sosów, pomidorów i wielu innych potraw oraz do aromatyzowania likierów i nalewek.

Regularnie spożywane listki oregano poprawiają apetyt i pozytywnie działają na cały układ trawienny i wszelkie problemy gastryczne. Warto dodać suszone lub świeże liście do herbaty, pozbędziemy się przeziębienia i problemów z górnymi drogami oddechowymi. Olejek z oregano ma działanie antyseptyczne oraz odstrasza mole. Oregano jest jednym z najstarszych ziół, bo stosowane jest od czasów Hipokratesa i Arystotelesa.

Wysiew nasion od marca do kwietnia

Roślina ta preferuje stanowiska słoneczne, suche i dobrze rośnie na skalniakach. Wymaga zwykłej, ale przepuszczalnej gleby z dodatkiem kompostu, można uprawiać go w doniczce na parapecie w kuchni. Nasiona wysiewamy do skrzynek od marca do kwietnia, nie oprószamy ich ziemią – lepiej skiełkują. Skrzyneczki lub inne pojemniki ustawiamy na najbardziej słonecznym – ciepłym parapecie, przykrywamy perforowaną folią, spryskujemy wodą i czekamy. Gdy rośliny podrosną można je przepikować do większych doniczek i po ostatnich przymrozkach można wysadzić je na miejsce stałe w ogrodzie w rozstawie 50x50cm. Oregano jest rośliną wieloletnią i w formie wyjściowej – mrozoodporną. Ale w bezśnieżne zimy i mroźne zimy może przemarzać, szczególnie jego odmiany. Dlatego warto okrywać oregano na okres zimy np. jedliną.

Uprawa oregano nie powinna sprawić wielu kłopotów nawet najmniej doświadczonym ogrodnikom. Wystarczy odpowiednio dobrać im stanowisko i zastosować się do wskazówek umieszczonych na opakowaniu z nasionami. Fot.Pixabay

REKLAMA

Każdej wiosny mocno przycinamy pędy – lepiej się rozkrzewią, dzięki czemu otrzymamy dużo młodych przyrostów i listków. Rośliny rosnące w ogrodzie powinniśmy systematycznie oglądać. Pędy oregano mają tendencję do pokładania się na glebę, a pod nimi znajdują schronienie ślimaki, które z kolei zjadają liście. Poza tym, w wilgotne i ciepłe lato rośliny są porażane przez szarą pleśń i mączniaka prawdziwego. Jeżeli dojdzie do porażenia przez choroby, możemy uratować rośliny stosując Biosept 33 SL lub Bioczos BR. Ale przy mocnym porażeniu oregano należy zlikwidować.

Aromatyczne suszone liście – apsik!

Gdy oregano zaczyna kwitnąć, wówczas jest najlepszy moment na jego zbiór. Najlepiej jest zerwać małe gałązki ze świeżymi listeczkami, powiązać je w niewielkie pęczki i suszyć. Ale, jeżeli nie mamy czasu na taką zabawę, to możemy zerwać starsze łodygi, nawet w pełni kwitnienia, związać je w pęczki i wysuszyć. W okresie zimowym możemy przebrać takie pęczki pozostawiając tylko liście lub możemy zmielić pędy w całości. Minus takiego zabiegu jest taki, że podczas mielenia unosi ogromna ilość aromatycznego pyłu i ciągle będziemy kichać. I najważniejsze, suszone liście oregano mają silniejszy aromat niż świeże, więc należy używać ich z rozwagą.

Odmiany Origanum officinalis:

‘Aureum’ o żółto zabarwionych liściach i delikatniejszym smaku

‘Gold Tip’ o pstrokatych liściach i jeszcze bardziej delikatnym smaku

‘Compacta’ o ciemniejszych liściach i zwartym pokroju

‘Album’ o białych kwiatach.

Lebiodka – Origanum dictamnus pochodzi z Krety, jest powszechnie uprawiana w basenie Morza Śródziemnego. To mała krzewinka dorastająca do 25 cm wysokości o płożących i owłosionych łodygach. Liście są jajowate, okrągłe, również owłosione, a kwiaty dekoracyjne: różowo-fioletowe z bardzo długimi pręcikami. Używa się jej w kuchni i w medycynie. Niektórzy uważają ją za afrodyzjak.

Bazylia – niezłe, królewskie ziółko

| 11.04.2018 | Jadwiga Brzozowska

Dla większości z nas to tylko przyprawa, niewiele wiemy natomiast o jej dobroczynnych właściwościach. Głównym jej składnikiem jest olejek tymolowy.Fot.Pixabay

Bazylia pospolita pochodzi z Indii, gdzie jest uprawiana od ponad 5000 lat. Do Europy sprowadzono ją w XVI wieku. Jej nazwa pochodzi z greckiego – basileus (król). W Afryce i Azji, gdzie panują najlepsze warunki do rozwoju, jest rośliną wieloletnią. W Europie bazylia jest rośliną jednoroczną, uprawianą z siewu. Jej pokrój jest wzniesiony, starsze łodygi są sztywne, młode wiotkie i dobrze ulistnione.

Bazylię uprawia się na zbiór świeżych, bardzo aromatycznych liści. Jeżeli mamy ją pod ręką – np. w doniczce w mieszkaniu, to możemy zrywać listki niemal przez cały rok. Liście można suszyć lub mrozić ale najbardziej aromatyczne stają się po utarciu z oliwą – jako pesto. Liśćmi bazylii możemy aromatyzować oleje, oliwę i ocet winny.

Bazylia, razem z rozmarynem, oregano, tymiankiem, szałwią, miętą pieprzową, cząbrem ogrodowym i majerankiem, należy do ziół prowansalskich. Fot.Pixabay

Obornik dla bazylii? Zdecydowane NIE !

Bazylia preferuje słoneczne ale osłonięte stanowisko. Najlepiej rośnie w temperaturze 20-25 stopni C oraz przy nasłonecznieniu przynajmniej przez 5 godzin dziennie. Nie lubi silnych wiatrów i mocnego deszczu, stąd potrzeba osłoniętego miejsca. Roślina lubi gleby ciepłe, żyzne, próchniczne, umiarkowanie wilgotne ale nie zalewowe. Najlepiej rośnie na ziemi wymieszanej z kompostem, nie lubi obornika.

Siew

Bazylię rozmnażamy z siewu. Nasiona możemy zaprawić w Zaprawie nasiennej T albo możemy moczyć je przez 15 minut w rozcieńczonym 1:5 naparze z rumianku. Dzięki temu zapobiegniemy rozwojowi chorób grzybowych. Nasiona wysiewamy do dobrej gleby, tylko lekko oprószając nasiona ziemią, jeżeli ominiemy ten zabieg, to nasiona skiełkują szybciej. Najbardziej dogodnym terminem do siewu jest marzec. Sadzonki wysadzimy do doniczek na parapecie i w maju będziemy mogli zrywać liście. Przy majowym siewie, liście zrywamy w lipcu. Skrzynki z nasionami zraszamy i ustawiamy na najbardziej słonecznym parapecie. Możemy nakryć je folią, żeby szybciej wykiełkowały, ale trzeba sprawdzać, czy nie pojawiła się pleśń. Jeżeli dojdzie do tego, to lepiej posiać nasiona w nowej, innej ziemi. Nie wysiewamy wszystkich nasion od razu, wystarczy 15-20 sztuk. Nasiona najszybciej kiełkują w temperaturze 20-22 stopni C. Świeże nasiona kiełkują szybko, po 4-5 dniach już pojawiają się siewki. Starszym nasionom potrzeba więcej czasu. Ale, jeżeli po 8-10 dniach nic się nie pojawi, to kupmy nowe opakowanie.

Szara pleśń

Gdy siewki będą mieć 2-3 liście i dorosną do 5 cm wysokości to należy je przepikować. Rośliny nie lubią zbytniego zagęszczenia, ponieważ „wyciągają się” i są często porażane przez szarą pleśń. Sadząc bazylię do doniczek powinniśmy zachować przynajmniej 20 cm odległość pomiędzy roślinami. Warto również rozważyć posadzenie po jednej roślinie do jednej, niezbyt dużej doniczki. Jeśli mamy dużo roślin to możemy posadzić do długich doniczek, jak rośliny balkonowe. Jeśli chcemy posadzić bazylię na grządkach to dopiero po 15 maja, zachowując rozstawę 30 x30 cm.

Pikowanie i przesadzanie roślin na miejsce stałe do gruntu przeprowadzamy po ostatnich wiosennych przymrozkach, gdy temperatura powietrza nie spada już poniżej 5 st.C Fot.Pixabay

Dlaczego warto usuwać kwiatostany?

Bazylia lubi zraszanie liści i delikatne podlewanie z biohumusem. Przy zbyt dużej ilości wody korzenie szybko zgniją. Najważniejszą sprawą jest usuwanie pojawiających się kwiatostanów. Jeżeli będziemy zrywać kwiaty, to nie rozwiną się nasiona i roślina będzie dłużej rosnąć, dzięki czemu rozwiną się nowe liście. Jedną roślinę możemy przeznaczyć na nasiona, czyli po prostu zostawiamy kwiaty, z których, po zapyleniu powstaną nasionka.

REKLAMA

Odmiany:

odmiany o bordowo-fioletowych liściach i łodygach: ‘Dark Opal’, ‘Red Rubin’, ‘Purple Ruffles’ (to ostatnia zwiera najwięcej olejków aromatycznych i jest ostrzejsza w smaku).
bazylia cytrynowa ma zielone, dość wąskie i wydłużone liście z lekko cytrusowym aromatem
bazylia cynamonowa ma węższe, sztywniejsze, matowe i lekko pomarszczone liście, można dodawać je do ciast i deserów. Ta odmiana pochodzi z Meksyku. Najlepiej smakuje w daniach z grilla.
odmiana ‘Greek’ dorasta do 23 cm wysokości, a rozrasta się na szerokość 15 cm. Liście są małe, zielone o kształcie owalnym i delikatnie zaostrzone. Najbardziej popularna jest w Grecji, gdzie stała się symbolem gościnności.